Khi người làm kinh doanh càng giỏi, gia đình đôi khi lại càng dễ bị bỏ quên
Là người làm nghề yến sào tại Nha Trang, đồng thời cũng là một người mẹ và một người kinh doanh, tôi có cơ hội gặp nhiều anh chị chủ doanh nghiệp. Họ làm việc với cường độ cao, sống có trách nhiệm và luôn muốn dành cho cha mẹ, con cái những điều tốt nhất. Tuy nhiên, tôi cũng nhận ra một nghịch lý rất quen thuộc.
Càng là người có năng lực, càng là người làm việc hiệu quả. Càng là người có tinh thần gánh vác, họ lại càng dễ rơi vào trạng thái tự mình ôm tất cả. Họ ôm doanh thu, ôm đội ngũ, ôm khách hàng và ôm luôn cả những vấn đề phát sinh mỗi ngày. Bên ngoài nhìn vào, ai cũng thấy họ mạnh mẽ. Nhưng bên trong, họ gần như không còn khoảng thở cho chính mình. Vì vậy, họ cũng dần thiếu đi sự hiện diện đủ đầy cho gia đình.
Khi sự giỏi giang trở thành một gánh nặng âm thầm
Tôi đã nhiều lần nghĩ về điều đó sau khi đọc và suy ngẫm những chia sẻ của Annie Huỳnh. Điều làm tôi nhớ nhất không phải là một kỹ thuật bán hàng cụ thể. Điều ở lại sâu hơn là một thay đổi tư duy rất lớn. Đó là khi người chủ không còn xem mình là người phải làm giỏi nhất, chốt đơn tốt nhất hay xuất hiện nhiều nhất.
Thay vào đó, người chủ chuyển sang vai trò thiết kế quy trình, xây dựng đội ngũ và quản lý hệ thống. Với tôi, đây không chỉ là câu chuyện tăng trưởng doanh thu. Xa hơn, đó còn là câu chuyện của sức khỏe gia đình. Bởi khi doanh nghiệp phụ thuộc hoàn toàn vào một người, người đầu tiên bị bào mòn chính là người đó. Và khi người đó kiệt sức, gia đình sẽ là nơi chịu ảnh hưởng âm thầm nhưng rõ nhất.
Cuộc trò chuyện khiến tôi suy nghĩ rất lâu về sức khỏe bền vững
Có lần, trong một cuộc trao đổi về công việc và cách một doanh nghiệp có thể phát triển mà không còn lệ thuộc vào sự có mặt liên tục của người chủ, tôi nhớ mình đã nói với Annie một điều rất thật. Rằng nhiều người kinh doanh hôm nay không thiếu ý chí, cũng không thiếu trách nhiệm. Nhưng điều họ thiếu lại là một cấu trúc đủ tốt để họ được sống đúng với những điều mình luôn nói là quan trọng.
Annie nói với tôi một ý rất rõ ràng. Muốn tự do hơn, người chủ phải thôi đứng ở vị trí người trực tiếp xử lý mọi việc. Tự do không đến từ việc cố gắng thêm nữa. Ngược lại, tự do đến từ một hệ thống được xây dựng đúng cách, nơi doanh thu không còn dính chặt vào sự hiện diện trực tiếp của người chủ.
Khi câu chuyện quản trị chạm vào đời sống gia đình
Tôi nghe xong và thấy đó là một câu chuyện rất gần với đời sống của nhiều gia đình doanh nhân mà tôi từng gặp. Bởi thực tế, nhiều người vẫn nói rằng họ làm tất cả là vì gia đình. Nhưng nếu cách làm đó khiến họ luôn căng thẳng, ăn uống thất thường, ngủ nghỉ thiếu hụt, không có thời gian chăm sóc cha mẹ và không còn đủ bình tĩnh để trò chuyện với con, thì cái giá phải trả đã bắt đầu rồi.
Điều làm tôi đồng cảm với Annie là ở chỗ chị không nói về hệ thống như một khái niệm khô cứng. Đằng sau đó là một triết lý sống. Khi mọi thứ vận hành bằng cảm tính, bằng hứng lên thì làm, hoặc bằng sự xuất sắc của một vài cá nhân, doanh nghiệp có thể tăng trưởng ngắn hạn. Tuy nhiên, người chủ sẽ luôn trong trạng thái bị kéo căng.
Ngược lại, khi quy trình rõ ràng, đội ngũ được đào tạo, dữ liệu trở thành thước đo và kỷ luật trở thành nền nếp, không chỉ doanh nghiệp ổn định hơn mà đời sống của người chủ cũng có cơ hội trở về trạng thái cân bằng. Và đó là điểm khiến tôi suy nghĩ rất lâu.
Từ câu chuyện của Annie Huỳnh, tôi nhìn thấy một sự thật mà nhiều người bận rộn chưa dám đối diện
Chúng ta không chăm sóc gia đình kém vì thiếu yêu thương
Tôi tin rằng đa số những người kinh doanh bận rộn đều rất thương gia đình. Không ai đi làm từ sáng tới khuya chỉ để bỏ mặc cha mẹ hay con cái. Ngược lại, họ cố gắng rất nhiều vì muốn mang lại cuộc sống tốt hơn cho những người mình yêu quý.
Tuy nhiên, yêu thương thôi chưa đủ. Nếu một người cứ tiếp tục sống trong guồng quay mà mọi thứ đều phải qua tay mình, tình yêu ấy sẽ dần bị mài mòn bởi sự mệt mỏi. Đến một lúc nào đó, họ có thể có nhiều tiền hơn trước, nhưng không còn sức để ngồi ăn cùng cha mẹ một bữa cơm trọn vẹn. Họ cũng có thể lo cho con điều kiện tốt hơn, nhưng lại thiếu sự có mặt đủ đầy để lắng nghe con lớn lên như thế nào.
Từ góc nhìn của người làm nghề gắn với sức khỏe, tôi thấy đây là một điều rất thật. Sức khỏe gia đình không đổ vỡ trong một ngày. Nó hao mòn qua nhiều năm sống gấp, ăn vội, ngủ muộn, căng thẳng kéo dài và trì hoãn việc chăm sóc nhau.
Vấn đề không nằm ở việc bạn bận
Sau khi đọc kỹ những điều Annie chia sẻ, tôi nghĩ điều lớn nhất mà người chủ cần thay đổi là tư duy. Không phải cứ tự mình gánh nhiều hơn thì mới là có trách nhiệm. Có khi, trách nhiệm thật sự là biết lùi lại để thiết kế một hệ thống vận hành tốt hơn.
Một người chủ cứ phải trực tiếp bán hàng mỗi ngày, trực tiếp chốt từng đơn, xử lý từng lỗi nhỏ và dập từng đám cháy trong đội ngũ, thì nhìn bề ngoài là rất tận tâm. Nhưng nếu tình trạng ấy kéo dài, doanh nghiệp đó chưa thật sự khỏe. Và khi doanh nghiệp chưa khỏe, người chủ cũng không thể có một sức khỏe bền vững.
Điều cần thay đổi là cách vận hành cuộc đời mình
Tôi rất đồng ý với tinh thần cốt lõi này của Annie. Muốn doanh nghiệp trở thành tài sản thực sự, không thể xây nó trên sự hi sinh vô hạn của người sáng lập. Phải có quy trình rõ ràng, Phải có công nghệ hỗ trợ quản trị. Phải có đội ngũ có thể nhân bản. Đồng thời, phải có dữ liệu để đo lường và phải có kỷ luật để lặp lại những điều đúng trong thời gian dài.
Nghe thì có vẻ là câu chuyện quản trị. Nhưng đi đến tận cùng, đó là câu chuyện của đời sống. Bởi khi công việc được thiết kế tốt hơn, người chủ mới có khả năng quay về chăm sóc phần nền của gia đình.
Vì sao câu chuyện của Annie Huỳnh lại chạm đến tôi rất sâu
Tôi làm trong lĩnh vực sức khỏe, gắn với yến sào. Với tôi, đó không chỉ là một sản phẩm dinh dưỡng. Xa hơn, nó còn là một lời nhắc về việc sống chậm lại để chăm nhau đúng cách. Trong hành trình đồng hành cùng nhiều gia đình, tôi nhận ra rằng người bận rộn thường có một điểm chung. Họ rất hiểu giá trị của sức khỏe, nhưng lại thường xếp nó xuống sau cùng.
Sức khỏe gia đình cũng cần một hệ thống
Cha mẹ lớn tuổi cần được chăm sóc đều đặn. Đó không nên là việc nhớ thì mua một món bổ. Trẻ nhỏ cũng cần dinh dưỡng cho trẻ em được xây từ thói quen hằng ngày. Đó không phải là điều có thể bù đắp bằng vài lần quan tâm ngắn ngủi. Còn chính người làm kinh doanh cũng cần được nuôi dưỡng về thể chất lẫn tinh thần, chứ không thể sống mãi bằng sự căng mình.
Khi nghe Annie nói về việc chuẩn hóa quy trình, đào tạo đội ngũ kế cận và xây hệ thống dựa trên tiêu chuẩn thay vì dựa vào một vài cá nhân xuất sắc, tôi nghĩ ngay đến sức khỏe gia đình. Một gia đình muốn bền vững cũng cần một hệ thống như thế.
Không thể chỉ trông chờ vào một người trong nhà nhớ hết mọi thứ. Không thể để việc chăm sóc cha mẹ chỉ diễn ra khi có vấn đề. Cũng không thể để chuyện ăn uống của con cái tùy hứng, hôm quan tâm, hôm bỏ quên. Và càng không thể để sức khỏe của chính mình đến lúc có dấu hiệu bất ổn mới bắt đầu nhìn lại.
Hệ thống trong doanh nghiệp giúp người chủ tự do hơn. Đồng thời, hệ thống trong đời sống giúp gia đình vững hơn. Với tôi, hai điều này liên quan rất chặt chẽ.
Người chủ muốn đi đường dài phải biết chuyển từ cảm tính sang kỷ luật
Kỷ luật không làm cuộc sống cứng nhắc
Tôi rất tâm đắc với tinh thần quản trị bằng dữ liệu và kỷ luật mà Annie nhấn mạnh. Trong công việc, dữ liệu giúp mọi quyết định bớt cảm tính. Kỷ luật giúp đội ngũ không phụ thuộc vào cảm hứng nhất thời. Nhờ vậy, doanh nghiệp mới có thể phát triển ổn định và mở rộng bền vững.
Trong đời sống gia đình cũng vậy. Muốn có sức khỏe bền vững, chúng ta không thể chỉ chờ lúc rảnh mới chăm sóc nhau. Thay vào đó, cần có những nguyên tắc đơn giản nhưng đều đặn. Giờ ăn nghiêm túc hơn. Giấc ngủ được tôn trọng hơn. Việc hỏi han cha mẹ không phải đợi đến lúc bệnh. Việc chuẩn bị những lựa chọn dinh dưỡng lành mạnh cho con cũng không nên làm theo tâm trạng.
Khi yêu thương được đặt vào nếp sống hằng ngày
Việc bồi bổ bằng những thực phẩm tự nhiên như yến sào, nếu phù hợp với nhu cầu từng người, cũng cần được đặt trong một nếp chăm sóc lâu dài. Không nên dùng theo kiểu đối phó. Tôi từng thấy rất nhiều người sẵn sàng chi mạnh cho sức khỏe gia đình. Tuy nhiên, vì không có nếp chăm sóc ổn định nên hiệu quả không đi xa.
Họ có ý tốt. Nhưng họ thiếu một cách làm có hệ thống. Và đó cũng chính là điều Annie đang gợi mở từ góc độ doanh nghiệp. Không có hệ thống, mọi nỗ lực đều dễ bị rơi rụng.
Nhân bản đội ngũ cũng là cách trả lại sự bình an cho người thân
Một trong những sai lầm phổ biến mà Annie chỉ ra là sự phụ thuộc vào một vài cá nhân xuất sắc. Tôi thấy điều này rất đúng. Nhiều doanh nghiệp tưởng rằng mình mạnh vì có vài người giỏi. Nhưng thật ra, nếu chỉ cần một người nghỉ là mọi thứ đảo lộn, thì đó không phải sức mạnh. Đó là rủi ro được che bằng thành tích.
Người chủ nào cũng mong doanh nghiệp lớn lên. Nhưng có một kiểu lớn lên rất mệt. Đó là doanh thu tăng nhưng sự phụ thuộc vào người chủ cũng tăng theo. Kiểu tăng trưởng đó dễ làm người chủ mất dần sức khỏe, mất thời gian cho gia đình và rồi đánh đổi bằng chính sự hiện diện của mình trong những khoảnh khắc quan trọng nhất.
Bởi vậy, tôi nghĩ xây đội ngũ có thể nhân bản không chỉ là chiến lược vận hành. Xa hơn, đó còn là một lựa chọn sống. Khi công việc không còn lệ thuộc vào một cá nhân, người chủ mới có thể yên tâm dành thời gian cho cha mẹ, cho con cái, cho bữa cơm, cho việc nghỉ ngơi và cho những khoảng lặng cần thiết để hồi phục.
Sự thật mà tôi muốn nói với những người bận rộn
Có một sự thật mà tôi nghĩ rất nhiều người đọc bài này sẽ cảm nhận được. Chúng ta không thật sự thiếu thời gian để chăm sóc gia đình. Nhiều khi, điều chúng ta thiếu là một cách sống và một cách làm việc đủ đúng để thời gian đó được trả lại.
Khi gia đình chỉ nhận phần còn lại
Nếu doanh nghiệp vẫn được xây theo kiểu người chủ phải có mặt ở mọi khâu, gia đình sẽ luôn phải nhận phần còn lại. Đó là phần thời gian còn sót lại, phần năng lượng còn sót lại và phần kiên nhẫn còn sót lại. Lâu dần, chính người chủ cũng chỉ còn lại một phiên bản mệt mỏi của mình.
Điều tôi học được từ Annie Huỳnh là muốn thay đổi kết quả, phải thay đổi cấu trúc. Đừng chỉ cố gắng thêm. Hãy thiết kế lại cách vận hành. Đừng chỉ chăm chăm bán hàng giỏi hơn. Hãy xây một hệ thống bán hàng không phụ thuộc vào chính mình. Đồng thời, đừng chỉ nói rằng gia đình là ưu tiên. Hãy tổ chức công việc để điều đó trở thành sự thật.
Mọi điều bền vững đều cần được xây thành nếp
Với tôi, đây là điểm giao nhau rất rõ giữa câu chuyện của Annie và hành trình của tôi khi nói về sức khỏe gia đình, chăm sóc cha mẹ, dinh dưỡng cho trẻ em và sức khỏe bền vững. Mọi điều tốt đẹp lâu dài đều cần được xây thành nếp. Nếu không có nếp, không có hệ thống, yêu thương rất dễ thua trước áp lực.
Bắt đầu từ những thay đổi nhỏ để gia đình thật sự được chăm sóc
Bắt đầu từ việc nhìn lại cách mình đang làm việc
Tôi không nghĩ ai cần thay đổi cả cuộc đời chỉ sau một đêm. Những điều bền vững luôn bắt đầu từ những bước rất nhỏ. Trước hết, anh chị có thể nhìn lại xem hiện tại công việc của mình đang phụ thuộc vào mình đến mức nào. Sau đó, có thể bắt đầu chuẩn hóa một quy trình, chuyển giao một phần việc, đào tạo thêm một người và theo dõi những chỉ số quan trọng thay vì quản lý bằng cảm giác.
Sắp xếp lại đời sống để chăm sóc gia đình tốt hơn
Bên cạnh đó, trong đời sống gia đình, anh chị cũng có thể bắt đầu bằng những điều đơn giản hơn mình nghĩ. Có thể là không mang điện thoại vào bữa tối, sắp xếp lại giờ nghỉ hoặc gọi về cho cha mẹ đều hơn. Đồng thời, hãy quan tâm hơn đến dinh dưỡng cho trẻ em và duy trì những lựa chọn lành mạnh để chăm sóc sức khỏe gia đình một cách đều đặn.
Với tôi, đó mới là cách đi đường dài. Không ồn ào, không phô trương, nhưng bền. Bởi cuối cùng, một doanh nghiệp khỏe không nên được đánh đổi bằng một người chủ kiệt sức. Và một gia đình hạnh phúc cũng không thể được xây bằng phần thời gian còn sót lại sau công việc.
Nếu hôm nay anh chị đang đọc bài này trong một khoảng nghỉ ngắn giữa nhiều cuộc gọi và nhiều việc phải xử lý, tôi chỉ mong anh chị dừng lại một chút và tự hỏi mình một câu. Điều gì trong công việc hiện tại đang lấy đi thời gian và năng lượng lẽ ra thuộc về gia đình.
Khi trả lời được câu hỏi đó, anh chị sẽ biết mình nên bắt đầu từ đâu. Có thể là xây lại một quy trình, trao quyền cho đội ngũ hoặc kỷ luật hơn với lịch sống của chính mình. Những thay đổi nhỏ, nếu được làm đều, sẽ tạo nên một gia đình khỏe hơn, một người chủ vững hơn và một hành trình dài lâu hơn.