Khi thất bại của người khác trở thành tấm gương soi cho doanh nghiệp nhỏ
Không phải bài học nào trong kinh doanh cũng đến từ sách vở hay những khóa học đắt tiền. Nhiều bài học quan trọng nhất lại đến từ những thất bại thật – trả giá thật – của người đi trước.
Câu chuyện của anh Nguyễn Khải Mỹ – Co-founder một Agency từng vận hành tới 40 nhân sự nhưng thất bại là một ví dụ khiến tôi suy nghĩ rất nhiều.
Tôi không nhìn câu chuyện đó để phán xét đúng hay sai. Trong kinh doanh, mỗi người có một hoàn cảnh, một thời điểm và một hành trình khác nhau. Nhưng điều đáng giá ở đây là những bài học có thể rút ra từ câu chuyện ấy.
Khi điều hành một doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực yến sào, sản phẩm sức khỏe và đặc sản Việt Nam, tôi nhận ra một điều rất rõ:
Nếu không tỉnh táo từ sớm, doanh nghiệp nhỏ cũng hoàn toàn có thể lặp lại những sai lầm của doanh nghiệp lớn – chỉ khác ở quy mô và tốc độ.
Chúng ta thường nghĩ những cú sụp đổ lớn chỉ xảy ra với những công ty lớn. Nhưng thực tế, nhiều doanh nghiệp nhỏ cũng có thể rơi vào vòng xoáy tương tự nếu phát triển quá nhanh mà nền móng chưa vững.
Vì vậy, thay vì xem câu chuyện thất bại của người khác như một tin tức, tôi chọn xem đó như một tấm gương để soi lại chính doanh nghiệp của mình.
Bài học 1: Người lãnh đạo phải lớn nhanh hơn doanh nghiệp
Điều đầu tiên tôi nhận ra khi nghe anh Khải Mỹ chia sẻ là một sự thật khá khó chấp nhận:
Năng lực của người lãnh đạo phải đi trước tốc độ phát triển của doanh nghiệp.
Khi doanh nghiệp còn nhỏ, mọi thứ có thể vận hành bằng sự chăm chỉ và tinh thần “làm hết mình”.
Người sáng lập có thể:
- trực tiếp bán hàng
- trực tiếp quản lý nhân sự
- trực tiếp xử lý vấn đề phát sinh
Nhưng khi doanh nghiệp bắt đầu phát triển, đội ngũ lớn lên, số lượng công việc tăng lên, thì cách vận hành cũ sẽ không còn hiệu quả.
Lúc này người lãnh đạo cần nhiều hơn:
- tư duy hệ thống
- khả năng quản trị đội ngũ
- kỹ năng ra quyết định trong áp lực
- kinh nghiệm xử lý khủng hoảng
Nếu doanh nghiệp phát triển quá nhanh mà người lãnh đạo chưa kịp phát triển theo, thì chính sự phát triển đó có thể trở thành gánh nặng cho doanh nghiệp.
Nghe câu chuyện ấy, tôi tự hỏi mình một câu rất đơn giản nhưng cũng rất khó:
Nếu ngày mai doanh nghiệp của mình tăng gấp đôi quy mô, liệu mình đã sẵn sàng chưa?
Câu hỏi này khiến tôi chậm lại một chút. Nhưng đó là sự chậm lại cần thiết để nhìn lại nền móng của mình.
Bài học 2: Có nhiều nhân sự chưa chắc đã có một tổ chức mạnh
Một sai lầm mà nhiều doanh nghiệp – đặc biệt là startup – thường gặp là tăng nhân sự quá nhanh nhưng thiếu hệ thống vận hành.
Agency 40 nhân sự trong câu chuyện của anh Khải Mỹ có đủ các bộ phận chuyên môn:
- đội quảng cáo
- đội content
- đội account
- đội vận hành
Nhìn bên ngoài, đó là một tổ chức khá hoàn chỉnh.
Nhưng nếu thiếu một hệ thống đủ mạnh để kết nối tất cả lại, thì mỗi bộ phận sẽ vận hành theo cách riêng của mình. Khi đó:
- công việc dễ bị chồng chéo
- kết quả không ổn định
- năng lượng của đội ngũ bị bào mòn theo thời gian.
Tôi nhìn lại ngành yến sào và thực phẩm bổ sung mà mình đang làm.
Rất nhiều cơ sở nhỏ rơi vào vòng xoáy quen thuộc:
- tuyển thêm người
- mở thêm kênh bán hàng
- ra thêm sản phẩm
- chạy thêm quảng cáo
Doanh thu có thể tăng nhanh trong thời gian ngắn. Nhưng nếu hệ thống vận hành chưa đủ tốt, thì sự tăng trưởng đó rất dễ trở thành tăng trưởng nóng.
Vì vậy tôi chọn một cách khác.
Thay vì mở rộng quá nhanh, tôi tập trung vào việc chuẩn hóa hệ thống vận hành.
Từ những việc rất cơ bản như:
- nguồn nguyên liệu
- quy trình sản xuất
- đóng gói sản phẩm
- tư vấn khách hàng
- chăm sóc sau bán
Mỗi khâu đều cần có quy trình rõ ràng để:
- người mới vào vẫn làm đúng
- người cũ làm không sai
- doanh nghiệp vận hành ổn định hơn.
Bài học 3: Quảng cáo không phải phép màu
Một điểm rất đáng suy ngẫm trong câu chuyện thất bại của Agency là việc đặt quá nhiều kỳ vọng vào quảng cáo.
Trong thời đại digital marketing, quảng cáo online có thể giúp doanh nghiệp:
- tiếp cận khách hàng nhanh
- tăng doanh thu nhanh
- mở rộng thị trường nhanh
Nhưng quảng cáo không thể thay thế niềm tin của khách hàng.
Điều này đặc biệt đúng trong lĩnh vực sản phẩm sức khỏe.
Yến sào hay thực phẩm bổ sung không phải là những sản phẩm mà khách hàng chỉ mua một lần. Đây là những sản phẩm gắn với sức khỏe lâu dài, vì vậy khách hàng cần:
- hiểu rõ sản phẩm
- trải nghiệm thực tế
- và cảm thấy tin tưởng người bán.
Quảng cáo có thể giúp bán được lần đầu. Nhưng niềm tin mới là thứ giữ khách hàng quay lại.
Tôi thường ví doanh nghiệp giống như cơ thể con người.
Quảng cáo giống như chất kích thích ngắn hạn. Nó có thể giúp cơ thể bùng năng lượng trong một thời gian ngắn.
Nhưng để cơ thể khỏe mạnh lâu dài, cần có dinh dưỡng thật sự.
Trong kinh doanh, “dinh dưỡng” đó chính là:
- chất lượng sản phẩm
- dịch vụ chăm sóc khách hàng
- sự minh bạch và uy tín của thương hiệu.
Bài học 4: Học từ thất bại của người khác luôn rẻ hơn
Một điều tôi biết ơn khi nghe câu chuyện của anh Khải Mỹ là tôi có cơ hội học được một bài học lớn mà không phải trả giá bằng chính doanh nghiệp của mình.
Trong kinh doanh, nhiều người chỉ thực sự thay đổi khi đã trải qua thất bại.
Nhưng nếu biết quan sát và học hỏi từ những câu chuyện xung quanh, chúng ta có thể tránh được rất nhiều cái giá phải trả.
Sau khi suy nghĩ về câu chuyện này, tôi bắt đầu đặt ra cho mình một số nguyên tắc rõ ràng:
- Không mở rộng nhân sự khi hệ thống chưa đủ tốt
- Không tăng sản lượng khi chưa kiểm soát được chất lượng
- Không chạy theo doanh thu ngắn hạn nếu điều đó làm ảnh hưởng đến uy tín dài hạn.
Trong ngành yến sào, nơi sức khỏe của khách hàng được đặt lên hàng đầu, chữ Tâm luôn phải đi trước chữ Lợi.
Và uy tín một khi đã mất thì rất khó để xây dựng lại.
Bài học 3: Quảng cáo không phải phép màu
Một điểm rất đáng suy ngẫm trong câu chuyện thất bại của Agency là việc đặt quá nhiều kỳ vọng vào quảng cáo.
Trong thời đại digital marketing, quảng cáo online có thể giúp doanh nghiệp:
- tiếp cận khách hàng nhanh
- tăng doanh thu nhanh
- mở rộng thị trường nhanh
Nhưng quảng cáo không thể thay thế niềm tin của khách hàng.
Điều này đặc biệt đúng trong lĩnh vực sản phẩm sức khỏe.
Yến sào hay thực phẩm bổ sung không phải là những sản phẩm mà khách hàng chỉ mua một lần. Đây là những sản phẩm gắn với sức khỏe lâu dài, vì vậy khách hàng cần:
- hiểu rõ sản phẩm
- trải nghiệm thực tế
- và cảm thấy tin tưởng người bán.
Quảng cáo có thể giúp bán được lần đầu. Nhưng niềm tin mới là thứ giữ khách hàng quay lại.
Tôi thường ví doanh nghiệp giống như cơ thể con người.
Quảng cáo giống như chất kích thích ngắn hạn. Nó có thể giúp cơ thể bùng năng lượng trong một thời gian ngắn.
Nhưng để cơ thể khỏe mạnh lâu dài, cần có dinh dưỡng thật sự.
Trong kinh doanh, “dinh dưỡng” đó chính là:
- chất lượng sản phẩm
- dịch vụ chăm sóc khách hàng
- sự minh bạch và uy tín của thương hiệu.
Bài học 4: Học từ thất bại của người khác luôn rẻ hơn
Một điều tôi biết ơn khi nghe câu chuyện của anh Khải Mỹ là tôi có cơ hội học được một bài học lớn mà không phải trả giá bằng chính doanh nghiệp của mình.
Trong kinh doanh, nhiều người chỉ thực sự thay đổi khi đã trải qua thất bại.
Nhưng nếu biết quan sát và học hỏi từ những câu chuyện xung quanh, chúng ta có thể tránh được rất nhiều cái giá phải trả.
Sau khi suy nghĩ về câu chuyện này, tôi bắt đầu đặt ra cho mình một số nguyên tắc rõ ràng:
- Không mở rộng nhân sự khi hệ thống chưa đủ tốt
- Không tăng sản lượng khi chưa kiểm soát được chất lượng
- Không chạy theo doanh thu ngắn hạn nếu điều đó làm ảnh hưởng đến uy tín dài hạn.
Trong ngành yến sào, nơi sức khỏe của khách hàng được đặt lên hàng đầu, chữ Tâm luôn phải đi trước chữ Lợi.
Và uy tín một khi đã mất thì rất khó để xây dựng lại.